header

Lúc khởi đầu đã có Ngôi Lời. Ngôi Lời vẫn hướng về Thiên Chúa,
và Ngôi Lời là Thiên Chúa. (Ga 1:1)

SÁCH HUẤN CA
Từ chương 1 đến chương 10

Lời tựa của Dịch giả

1 Lề Luật, các ngôn sứ 2 và sau các ngài là các tác giả khác đã truyền lại cho chúng ta nhiều điều quan trọng, 3 khiến người ta không thể không ca ngợi Ít-ra-en về đường lối giáo huấn và lẽ khôn ngoan của họ. 4 Mặt khác, những người đọc các sách nói trên phải được thêm kiến thức thì đã dĩ nhiên, 5 nhưng những kẻ ham học như thế còn phải có khả năng 6 nói và viết để giúp cho dân ngoại nữa. 7 Vì thế, sau khi dày công học hỏi 8 Lề Luật, 9 các ngôn sứ và 10 các tác phẩm khác của tiền nhân, 11 và hiểu được ý nghĩa sâu xa của sách ấy, 12 ông nội tôi là cụ Giê-su đã có sáng kiến viết đôi điều liên quan đến đường giáo huấn và lẽ khôn ngoan. 13 Những ai thích học hỏi và gắn bó với những điều này, 14 sẽ nhờ thế mà sống phù hợp hơn với Lề Luật.
15 Vậy mời các bạn 17 hãy vui lòng chăm chú 16 đọc sách này, 18 đồng thời thông cảm cho người viết 19 về những chỗ tuy đã khổ công phiên dịch, nhưng hình như  20 chúng tôi chưa diễn được hết ý của một số thành ngữ. 21 Quả thật, những gì được diễn tả trong nguyên ngữ Híp-ri, 22 sẽ không còn nguyên vẹn khi được chuyển qua một ngôn ngữ khác. 23 Không những thế, 24 mà ngay cả Lề Luật, các ngôn sứ 25 và các sách khác 26 khi được dịch ra cũng khác biệt không ít với nguyên bản.

27 Vào năm ba mươi tám triều vua Ê-ve-ghét, 28 khi tới Ai-cập và ở lại đó, 29 tôi đã tìm được một bản văn chứa đựng một giáo huấn không phải tầm thường. 30 Và tôi nghĩ mình phải chịu khó đem hết nhiệt tâm mà phiên dịch bản văn này. 32 Trong thời gian ấy, 31 tôi đã phải vất vả nhiều đêm 33 thì công việc xuất bản cuốn sách mới hoàn thành. 34 Mục đích của tôi là phục vụ những người đang ở nước ngoài mà thích học hỏi 35 và muốn điều chỉnh lại nếp sống của mình sao cho phù hợp với Lề Luật.

CHƯƠNG 1

1          Tất cả sự khôn ngoan đều phát xuất từ Đức Chúa,
            và khôn ngoan vẫn ở với Người đến muôn đời.

2          Cát biển, giọt mưa và tháng ngày của vĩnh cửu,
            ai đếm được cho hết ?

3          Trời cao, đất rộng, vực sâu và sự khôn ngoan, ai dò cho thấu ?

4          Khôn ngoan đã được tác thành trước vạn vật,
            sự hiểu biết anh minh đã có tự muôn đời.

6          Gốc rễ của khôn ngoan đã được mặc khải cho ai ?
            Và những công trình kỳ diệu của khôn ngoan, ai nào biết rõ ?

8          Chỉ có một Đấng khôn ngoan rất đáng sợ,
            ngự trên ngai của Người.

9          Đó chính là Đức Chúa.
            Người đã tạo dựng, đã thấy, đã đếm
            và làm cho khôn ngoan nổi bật
            trên mọi công trình,

10        nơi mọi phàm nhân,
            theo lòng quảng đại của Người,
            và Người đã rộng ban khôn ngoan cho những ai yêu mến Người.

11        Kính sợ Đức Chúa đem lại vinh quang và tự hào
            hân hoan và phấn khởi.

12        Kính sợ Đức Chúa khiến tâm hồn sung sướng,
            cho con người được hoan hỷ mừng vui
            và an khang trường thọ.

13        Ai kính sợ Đức Chúa sẽ thấy cuộc đời kết thúc tốt đẹp,
            ngày lâm chung họ sẽ được hưởng phúc lành.

14         Bước đầu của khôn ngoan là kính sợ Đức Chúa,
            ngay từ lúc thành hình trong lòng mẹ,
            các tín hữu đã được ơn khôn ngoan.

15         Giữa nhân gian, khôn ngoan xây tổ làm nền móng vĩnh cửu,
            và tin tưởng vào con cái loài người.

16         Sự viên mãn của khôn ngoan là kính sợ Đức Chúa.
            Khôn ngoan lấy hoa trái của mình làm cho họ say sưa,

17         lấy bảo vật của mình chất đầy nhà cửa họ,
            đem sản phẩm của mình đổ đầy kho lẫm.

18         Lòng kính sợ Đức Chúa là tuyệt đỉnh của khôn ngoan,
            mang lại bình an và sức khoẻ dồi dào.

19         Đức Chúa đã thấy và đã đếm khôn ngoan,
            Người đổ mưa am tường và hiểu biết của trí tuệ,
            nâng cao vinh dự của những kẻ gắn bó với khôn ngoan.

20         Gốc rễ của khôn ngoan là kính sợ Đức Chúa,
            cành lá của khôn ngoan là cuộc đời trường thọ.

22         Giận dữ vô lý không thể coi là phải lẽ được,
            vì giận dữ kéo theo sự sụp đổ của con người.

23         Ai kiên trì chịu đựng một thời gian,
            thì cuối cùng niềm vui sẽ bừng lên cho người ấy.

24         Ai làm thinh không nói một thời gian,
            thì thiên hạ sẽ mở miệng khen là sáng suốt.

25         Trong các kho tàng của khôn ngoan,
            có nhiều ẩn dụ thâm thuý,
            nhưng đối với người tội lỗi,
            tôn thờ Thiên Chúa lại là điều ghê tởm.

26         Nếu con mộ mến khôn ngoan,
            thì hãy tuân giữ các điều răn,
            và Đức Chúa sẽ ban cho con ơn ấy.

27         Vì lòng kính sợ Đức Chúa là trường dạy khôn ngoan,
            và điều Người ưa thích là tín thành và nhân hậu.

28         Đừng ngang bướng không kính sợ Đức Chúa,
            cũng đừng đem lòng chim dạ cá mà đến với Người.

29         Đừng giả hình trước mặt người ta
            và hãy giữ gìn trong lời ăn tiếng nói.

30         Đừng tự cao tự đại, kẻo ngã
            mà chuốc lấy tủi hổ vào thân.
            Đức Chúa sẽ phơi bày những bí ẩn của con,
            và hạ bệ con giữa nơi công hội,
            vì con không bước đi trên đường kính sợ Đức Chúa,
            và lòng con đầy những mưu gian.

CHƯƠNG 2

1          Con ơi, nếu con muốn dấn thân phụng sự Đức Chúa,
            thì con hãy chuẩn bị tâm hồn để đón chịu thử thách.

2          Hãy giữ lòng cho ngay thẳng và cứ kiên trì,
            đừng bấn loạn khi con gặp khốn khổ.

3          Hãy bám lấy Người chứ đừng lìa bỏ,
            để cuối đời, con được cất nhắc lên.

4          Mọi chuyện xảy đến cho con, con hãy chấp nhận,
            và trải qua bao thăng trầm, con hãy cứ kiên nhẫn.

5          Vì vàng phải được tôi luyện trong lửa,
            còn những người sáng giá
            thì phải được thử trong lò ô nhục.

6          Hãy tin vào Người, thì Người sẽ nâng đỡ con.
            Đường con đi, hãy giữ cho ngay thẳng và trông cậy vào Người.

7          Hỡi ai kính sợ Đức Chúa,
            hãy trông đợi lòng lân tuất của Người,
            đừng lìa xa Người kẻo ngã.

8          Hỡi ai kính sợ Đức Chúa, hãy tin vào Người,
            và các bạn sẽ không mất phần thưởng đâu.

9          Hỡi ai kính sợ Đức Chúa, hãy đợi trông ơn lành,
            niềm vui không cùng và lòng thương xót.

10         Hãy nhìn lại các thế hệ ban đầu mà xem :
            nào có ai tin vào Đức Chúa mà bị hổ thẹn bao giờ ?
            Hay có ai bền tâm kính sợ Người mà bị bỏ rơi ?
            Hoặc có ai kêu cầu Người mà bị Người khinh dể ?

11         Vì Đức Chúa là Đấng nhân từ và hay thương xót :
            Người thứ tha tội lỗi và cứu vớt trong lúc gian truân.

12         Khốn thay những tâm hồn hèn nhát, những bàn tay rã rời,
            và người tội lỗi lập lờ nước đôi.

13         Khốn thay quả tim nao núng vì không tin tưởng :
            chính vì vậy nó không được chở che.

14         Khốn cho các ngươi, những kẻ mất kiên nhẫn,
            các ngươi sẽ làm gì khi Đức Chúa đến thăm ?

15         Những ai kính sợ Đức Chúa
            thì không ngang bướng bất tuân lời Người dạy,
            và những ai kính mến Người
            thì giữ vững đường lối của Người.

16         Những ai kính sợ Đức Chúa thì tìm điều Người ưa thích,
            và những ai kính mến Người thì no thoả Lề Luật.

17         Những ai kính sợ Đức Chúa thì chuẩn bị tâm hồn,
            và hạ mình xuống trước mặt Người.

18         Chúng ta hãy phó mình trong tay Đức Chúa,
            chứ đừng phó mình trong tay phàm nhân,
            bởi vì Người cao cả thế nào
            thì cũng lân tuất như vậy.

CHƯƠNG 3

1          Hỡi các con, hãy nghe cha đây,
            và làm thế nào để các con được cứu độ.

2          Đức Chúa làm cho người cha được vẻ vang vì con cái,
            cho người mẹ thêm uy quyền đối với các con.

3          Ai thờ cha thì bù đắp lỗi lầm,

4          ai kính mẹ thì tích trữ kho báu.

5          Ai thờ cha sẽ được vui mừng vì con cái,
            khi cầu nguyện, họ sẽ được lắng nghe.

6          Ai tôn vinh cha sẽ được trường thọ,
            ai vâng lệnh Đức Chúa sẽ làm cho mẹ an lòng.

7          Người đó phục vụ các bậc sinh thành
            như phục vụ chủ nhân.

8          Hãy thảo kính cha con bằng lời nói việc làm,
            để nhờ người mà con được chúc phúc.

9          Vì phúc lành của người cha
            làm cho cửa nhà con cái bền vững,
            lời nguyền rủa của người mẹ
            làm cho trốc rễ bật nền.

10         Chớ vênh vang khi cha con phải tủi nhục,
            vì nỗi tủi nhục đó chẳng vinh dự gì cho con.

11         Quả thật, người ta chỉ được vẻ vang
            lúc cha mình được tôn kính ;
            và con cái phải ô nhục khi mẹ mình bị khinh chê.

12         Con ơi, hãy săn sóc cha con, khi người đến tuổi già ;
            bao lâu người còn sống, chớ làm người buồn tủi.

13         Người có lú lẫn, con cũng phải cảm thông,
            chớ cậy mình sung sức mà khinh dể người.

14         Vì lòng hiếu nghĩa đối với cha sẽ không bị quên lãng,
            và sẽ đền bù tội lỗi cho con.

15         Thiên Chúa sẽ nhớ đến con, ngày con gặp khốn khó,
            và các tội con sẽ biến tan
            như sương muối biến tan lúc đẹp trời.

16         Ai bỏ rơi cha mình thì khác nào kẻ lộng ngôn,
            ai chọc giận mẹ mình, sẽ bị Đức Chúa nguyền rủa.

17         Con ơi, hãy hoàn thành việc của con một cách nhũn nhặn,
            thì con sẽ được mến yêu hơn người hào phóng.

18         Càng làm lớn, con càng phải tự hạ,
            như thế, con sẽ được đẹp lòng Đức Chúa.

20         Vì quyền năng Đức Chúa thì lớn lao :
            Người được tôn vinh nơi các kẻ khiêm nhường.

21         Đừng tìm những điều khó quá đối với con,
            những điều vượt sức con, con đừng xét tới.

22         Những gì đã ấn định cho con, con hãy suy cho kỹ,
            cần chi phải hiếu kỳ !

23         Đừng dây mình vào những việc quá sức con,
            vì những điều con trông thấy
            đã vượt quá trí hiểu của loài người.

24         Nhiều người mắc sai lầm vì ý kiến riêng của họ,
            ý nghĩ xấu làm cho suy nghĩ của họ đảo điên.

26         Kẻ lòng chai dạ đá cuối đời sẽ gặp bất hạnh,
            người thích nguy hiểm sẽ phải chết vì hiểm nguy.

27         Kẻ lòng chai dạ đá sẽ bị ngàn nỗi ưu phiền đè nặng,
            người tội lỗi cứ chồng chất tội này lên tội kia.

28         Kẻ kiêu ngạo lâm cảnh khốn cùng thì vô phương cứu chữa,
            vì sự xấu xa đã ăn sâu mọc rễ trong nó.

29         Người sáng trí để tâm nghiên cứu các ẩn dụ,
            kẻ khôn ngoan ao ước có tai thính để nghe.

30         Nước dập tắt lửa hồng, bố thí đền bù tội lỗi.

31         Ai đền ơn đáp nghĩa là biết lo xa,
            lúc sa cơ, người ấy sẽ tìm được nơi nương tựa.

CHƯƠNG 4

1          Con ơi,
            đừng tước đoạt miếng cơm manh áo của người nghèo,
            đừng để kẻ khốn cùng luống công chờ đợi.

2          Đừng làm cho kẻ đói phải buồn tủi,
            đừng chọc tức ai khi họ phải ngặt nghèo.

3          Một tâm hồn đang bực bội, con đừng làm khổ thêm,
            đừng bắt kẻ túng thiếu đợi lâu mới được con giúp đỡ.

4          Kẻ khốn khổ nài xin, con đừng từ chối,
            gặp người nghèo, con đừng ngoảnh mặt đi.

5          Đừng làm ngơ không nhìn đến kẻ thiếu thốn,
            kẻo nên cớ cho người ta nguyền rủa con.

6          Ai cay đắng trong lòng mà nguyền rủa con,
            thì Đấng tạo thành ra nó sẽ nghe lời nó thỉnh nguyện.

7          Hãy làm cho công hội mến thương con,
            và tỏ lòng kính trọng người làm lớn.

8          Hãy lắng nghe kẻ nghèo, và nhã nhặn chào lại họ.

9          Hãy giải thoát người bị áp bức khỏi tay phường áp bức,
            đừng hèn nhát khi con phải xét xử.

10         Đối với trẻ mồ côi, con hãy xử như một người cha,
            và với mẹ của chúng, hãy xử như một người chồng ;
            được vậy, con sẽ nên như người con của Đấng Tối Cao,
            và Người sẽ thương con hơn cả mẹ của con nữa.

11         Khôn ngoan làm cho con cái mình nên cao trọng,
            và săn sóc những ai kiếm tìm mình.

12         Ai yêu khôn ngoan là yêu sự sống,
            ai sớm tìm kiếm khôn ngoan sẽ tràn trề hoan lạc.

13         Người nắm được khôn ngoan
            sẽ được vinh quang làm gia nghiệp,
            đi tới đâu, họ cũng được Đức Chúa ban phúc lành.

14         Ai phụng sự khôn ngoan thì cũng phụng thờ Đấng Thánh,
            và ai yêu mến khôn ngoan thì được Đức Chúa mến yêu.

15         Người nghe theo khôn ngoan, thì xét xử chư dân,
            ai gắn bó với khôn ngoan sẽ định cư yên hàn.

16         Ai tin tưởng vào khôn ngoan,
            sẽ được khôn ngoan làm gia nghiệp
            và dòng dõi họ cũng sẽ được thừa hưởng.

17         Vì ban đầu, khôn ngoan sẽ đồng hành với họ
            qua nẻo đường quanh co,
            giáng xuống trên họ hãi hùng run rẩy,
            và dùng kỷ luật của mình mà tôi luyện
            bao lâu chưa tin tưởng họ được ;
            rồi lại thử thách họ qua những phán quyết của mình.

18         Sau đó, khôn ngoan sẽ trở lại với họ trên con đường thẳng,
            khiến họ được mừng vui,
            và khôn ngoan mặc khải cho họ những bí nhiệm của mình.

19         Nếu người ấy lầm lạc thì khôn ngoan sẽ bỏ rơi họ,
            và để mặc cho họ sụp đổ.

20         Hãy để ý tới thời cuộc và lo tránh điều xấu,
            và đừng chuốc lấy nhục vào thân.

21         Vì có cái nhục đưa đến tội lỗi,
            và cũng có cái nhục là vinh quang và ân sủng.

22         Đừng vị nể ai đến phải thiệt thân,
            cũng đừng vì bị nhục mà để cho mình sụp đổ.

23         Đừng ngại lên tiếng khi cần thiết,

24         vì nhờ lời nói mà người ta biết được ai khôn ngoan,
            do phát biểu mà biết được trình độ học vấn.

25         Đừng nói trái sự thật,
            và phải biết xấu hổ vì sự thiếu học của con.

26         Đừng hổ thẹn xưng thú tội lỗi mình,
            đừng ngăn chặn dòng sông đang chảy.

27         Đừng cúi rạp trước kẻ ngu đần,
            cũng đừng thiên vị người quyền thế.

28         Dù phải chết, con hãy phấn đấu cho sự thật,
            và Đức Chúa là Thiên Chúa sẽ bênh vực con.

29         Đừng ăn càn nói bậy,
            chớ nhu nhược trễ nải trong công việc của con.

30         Đừng như sư tử trong gia đình,
            mà lại nhút nhát giữa gia nhân.

31         Đừng xoè tay ra nhận, rồi nắm lại khi phải cho đi.

CHƯƠNG 5

1          Đừng cậy vào tài sản của con, và đừng nói : "Tôi có đủ cả rồi !"

2          Đừng chiều theo ước muốn và sức lực của con,
            mà thoả mãn những đam mê của lòng mình.

3          Đừng nói : "Ai làm gì được tôi ?"
            Vì Đức Chúa là Đấng công minh sẽ trừng phạt.

4          Đừng nói : "Tôi đã phạm tội nhưng nào có sao ?"
            Bởi vì Đức Chúa nhẫn nại đó !

5          Đừng ỷ được tha thứ mà khinh nhờn,
            rồi cứ chồng chất tội này lên tội khác.

6          Đừng nói : "Người rất mực cảm thương,
            tôi có phạm tội nhiều, Người cũng tha thứ cả !"
            Vì Người thương xót, Người cũng nổi lôi đình,
            và cơn lôi đình của Người ập xuống quân tội lỗi.

7          Đừng trì hoãn, hãy trở về với Đức Chúa đi ;
            đừng lần lữa hết ngày này qua ngày khác,
            vì thình lình Đức Chúa sẽ nổi cơn thịnh nộ,
            và trong thời trừng phạt, con sẽ phải tiêu vong.

8          Đừng cậy dựa vào của cải bất chính,
            vì điều đó chẳng ích gì cho con ngày con gặp bất hạnh.

9          Đừng có gió nào cũng theo, đường nào cũng bước,
            như một tên tội lỗi lật lọng.

10         Hãy giữ vững xác tín của mình,
            và lời con phải trước sau như một.

11         Hãy mau mắn nghe,
            nhưng thong thả rồi hãy trả lời.

12         Nếu biết thì trả lời cho người ta,
            bằng không, thì hãy đặt tay lên miệng.

13         Vinh hay nhục đều ở lời nói cả,
            và cái lưỡi chính là mối hoạ cho con người.

14         Đừng để bị mang tiếng là người bép xép,
            cũng đừng ăn nói quanh co.
            Vì nếu ăn trộm là điều nhục nhã,
            thì nói lời hai ý càng đáng lên án gắt gao.

15         Trong mọi chuyện lớn nhỏ, đừng tỏ ra vô ý thức ;
            đang là bạn, chớ trở nên thù.

CHƯƠNG 6

1          Quả vậy, bị mang tiếng thì thật là nhục nhã và ô danh,
            cũng như mắc tội hay nói lời hai ý.

2          Đừng dương dương tự đắc khi con quyết định điều gì,
            kẻo con bị nát thân như bò tót.

3          Kẻo lá cành của con, con ngốn sạch,
         hoa trái của con, con phá hết,
            và con sẽ chỉ còn như một khúc củi khô.

4          Một con người xấu xa làm băng hoại chính mình,
            tự biến thành trò cười cho kẻ thù nghịch.

5          Ăn nói dịu dàng thì tăng thêm bạn hữu,
            phát biểu dễ thương thì tăng thêm lời thân ái.

6          Ước chi có nhiều người sống hoà nhã với con ;
            nhưng cố vấn cho con, thì trong muôn ngàn chỉ nên chọn một.

7          Nếu con muốn làm bạn với ai thì hãy thử người ấy trước,
            nhưng đừng vội tin tưởng ngay.

8          Vì có kẻ chỉ là bạn nhất thời,
            ngày con gặp nạn, nó chẳng còn là bạn nữa.

9          Có người là bạn lại trở nên thù,
            và tiết lộ chuyện cãi nhau, khiến con phải xấu hổ.

10        Có người là bạn khi đồng hành với con,
            nhưng ngày con gặp nạn, nó chẳng còn là bạn nữa.

11        Khi con gặp may, thì nó chẳng khác nào chính con :
            gia nhân con, nó tự do sai bảo.

12        Nhưng lúc con sa cơ, nó liền chống lại và lánh mặt con luôn.

13        Với quân thù, con hãy tránh xa,
            còn với bè bạn, con phải coi chừng.

14        Người bạn trung thành là một nơi nương tựa vững chắc,
            ai gặp được người bạn như thế, là gặp được kho tàng.

15        Không gì đổi lấy được một người bạn trung thành,
            và giá trị của người bạn ấy, không cân nào lường được.

16        Người bạn trung thành là phương thuốc xoa dịu cuộc đời,
       &;ng gì đổi lấy được một người bạn trung thành,
            và giá trị của người bạn ấy, không cân nào lường được.

16        Người bạn trung thành là phương thuốc xoa dịu cuộc đời,
            những ai kính sợ Đức Chúa sẽ gặp được người như vậy.

17        Người kính sợ Đức Chúa thì điều khiển được tình bạn của mình
            vì bản thân mình thế nào, thì cận thân mình cũng thế.

18        Con ơi, từ thiếu thời, hãy hấp thụ giáo huấn,
            thì tới khi tóc bạc, con sẽ được khôn ngoan.

19        Như người cày và kẻ gieo, con hãy vun trồng khôn ngoan,
            và đợi chờ hoa thơm trái tốt của đức ấy ;
            vì con phải khó nhọc vun trồng một thời gian thôi,
            rồi chẳng bao lâu sẽ được ăn hoa trái.

20        Giáo huấn quả thật là gay go đối với những kẻ vô học,
            và kẻ vô tâm vô trí thì không kiên trì trong việc thụ giáo.

21        Giáo huấn, như đá tảng thử sức, đè nặng trên người ấy,
            rồi chẳng mấy chốc nó sẽ vứt bỏ đi.

22        Quả thật, khôn ngoan xứng với tên mình :
            không phải nhiều người biết rõ đâu !

23        Con ơi, hãy lắng nghe và đón nhận điều ta dạy bảo,
            và đừng vứt bỏ ý kiến của ta.

24        Hãy đưa chân cho khôn ngoan xích lại,
            và cúi đầu cho khôn ngoan đặt dây cương.

25     Hãy ghé vai mang lấy,
            và đừng bất mãn vì bị khôn ngoan ràng buộc.

26        Với tất cả tâm tình, hãy trau dồi khôn ngoan,
            và đường lối của khôn ngoan, hãy gắng công tuân giữ.

27        Cứ theo dõi và kiếm tìm,
            thì khôn ngoan sẽ tỏ mình ra cho con biết,
            và một khi đã nắm được rồi, con chớ buông ra.

28        Vì cuối cùng, khôn ngoan sẽ cho con được nghỉ ngơi yên hàn,
            và sẽ trở thành niềm hoan lạc của con.

29        Xiềng xích của khôn ngoan sẽ là nơi nương tựa vững chắc,
            và dây cương của khôn ngoan
            sẽ như trang phục huy hoàng của con.

30        Ách của khôn ngoan là đồ trang sức bằng vàng,
            và dây buộc của khôn ngoan là dải điều quý giá.

31        Con sẽ mặc lấy khôn ngoan như áo choàng rực rỡ,
            đội lên đầu như triều thiên biểu lộ niềm vui.

32        Con ơi, nếu muốn, con sẽ là người có học,
            nếu để tâm, con sẽ thành người khôn khéo.

33        Nếu thích nghe, con sẽ học được nhiều,
            nếu biết lắng tai để ý, con sẽ trở nên khôn.

34        Hãy có mặt khi các bậc lão thành hội họp,
            thấy vị nào khôn ngoan, hãy hết lòng gắn bó.

35        Mọi lời lẽ về Thiên Chúa, con hãy thích nghe,
            những châm ngôn ý nhị, con đừng bỏ uổng.

36        Thấy người học thức uyên thâm, con hãy năng lui tới,
            chân đi mòn ngưỡng cửa nhà họ.

37        Hãy suy gẫm các mệnh lệnh Đức Chúa đã truyền,
            các điều răn của Người, hãy luôn luôn để ý.
            Chính Người làm cho tâm hồn con kiên vững,
            và cho con được khôn ngoan như lòng sở nguyện.

CHƯƠNG 7

1         Đừng làm điều xấu, thì cái xấu sẽ không thắng được con.

2          Điều bất công, con hãy xa tránh, thì nó sẽ lánh xa con.

3          Con ơi, đừng gieo trên những luống bất công,
            kẻo phải gặt bất công gấp bảy lần.

4          Đừng xin Đức Chúa cho con quyền cao,
            cũng đừng xin vua cho con chức trọng.

5          Đừng tưởng mình là công chính trước mặt Đức Chúa,
            cũng đừng ra vẻ khôn ngoan bên cạnh đức vua.

6          Đừng tìm cách để được làm thẩm phán,
            nếu con không có khả năng nhổ rễ bất công ;
            kẻo rồi vì nể mặt kẻ quyền thế,
            mà con làm tổn thương đức liêm khiết của con.

7          Đừng làm thiệt hại cho dân chúng trong thành,
            cũng đừng khúm núm trước đám đông.

8          Đừng để tội nào trói buộc con đến hai lần,
            vì một lần thôi cũng đủ để bị phạt.

9          Đừng nói : "Thiên Chúa Tối Cao
            sẽ nhìn vào số lượng lớn lễ phẩm tôi dâng,
            nên khi tôi mang tới, Người sẽ chấp nhận."

10        Con đừng nhút nhát khi cầu nguyện,
            và đừng coi thường việc làm phúc bố thí.

11        Đừng cười nhạo ai đang cay đắng trong lòng,
            vì có Đấng vừa hạ xuống vừa cất nhắc lên.

12        Đừng dùng lời gian dối mà hại anh em,
            đối với một người bạn cũng không nên làm như thế.

13        Đừng chủ ý bịa đặt điều gian dối nào,
            vì cứ như thế sẽ chẳng đưa tới gì tốt đẹp.

14        Giữa đông đảo các bậc lão thành, con chớ ba hoa,
            và khi cầu nguyện thì đừng lải nhải.

15        Đừng chán ghét những công việc vất vả nhọc nhằn,
            cũng như việc đồng áng Đấng Tối Cao đã định.

16        Đừng nhập bọn với phường tội lỗi,
            hãy nhớ rằng cơn thịnh nộ không chậm trễ đâu !

17        Hãy khiêm nhường hạ mình xuống,
            vì lửa và giòi bọ là hình phạt dành cho kẻ vô đạo.

18        Đừng đem bạn hữu đổi lấy lợi lộc,
            cũng đừng đổi người anh em chân chính lấy vàng Ô-phia.

19        Đừng rời bỏ người vợ khôn ngoan đức hạnh,
            vì duyên dáng của nàng quý hơn cả vàng nữa.

20        Đừng ngược đãi người ở biết làm việc hết mình,
            cũng như người làm công biết xả thân.

21        Hãy hết lòng yêu thương người ở nào sáng trí,
            và đừng từ chối không cho nó tự do.

22        Con có súc vật ư ? Hãy săn sóc chúng.
            Nếu chúng làm lợi cho con, thì giữ chúng lại.

23        Có con cái ư ? Hãy giáo dục
            và uốn nắn chúng ngay từ thuở còn thơ.

24        Có con gái ư ? Hãy lo giữ gìn tấm thân của chúng,
            nhưng đừng ra mặt vui vẻ xuề xoà.

25        Gả chồng cho con gái, là con đã làm xong một việc lớn,
            nhưng phải gả cho người thông minh.

26        Con có người vợ hợp với con ư ? Thì chớ ruồng bỏ,
            nhưng đừng tin tưởng người vợ con không thích.

27        Cha con, con hãy hết lòng tôn kính,
            và đừng quên ơn mẹ đã mang nặng đẻ đau.

28        Hãy luôn nhớ công ơn dưỡng dục sinh thành,
            công ơn ấy, con sẽ lấy chi đáp đền cho cân xứng ?

29        Hãy hết lòng kính tôn Đức Chúa
            và kính trọng các tư tế của Người.

30        Hãy hết sức yêu mến Đấng tạo thành nên con,
            đừng bỏ rơi các thừa tác viên của Người.

31        Hãy kính sợ Đức Chúa và tôn trọng vị tư tế,
            hãy trao cho ngài phần thuộc về ngài, như luật truyền cho con :
            của đầu mùa, của lễ tạ tội, bả vai phải biếu,
            rồi của lễ thánh hoá và phần tinh hoa trích từ của thánh.

32        Hãy rộng tay cứu giúp người nghèo khó,
            để con được hưởng trọn vẹn phúc lành.

33        Hãy làm ơn cho mọi người còn sống,
            ngay cả với người đã chết, cũng đừng từ chối làm ơn.

34        Đừng ngoảnh mặt không nhìn những ai đang than khóc,
            với những người sầu khổ, con hãy biết chia buồn.

35        Đừng ngại thăm nom người đau ốm,
            vì nhờ những việc như thế mà con sẽ được mến yêu.

36        Trong mọi lời ăn tiếng nói,
            hãy nghĩ đến đời con chung cuộc thế nào,
            thì mãi mãi con sẽ không phạm tội.

CHƯƠNG 8

1        Con đừng chống chọi với người quyền thế, kẻo rơi vào tay họ.

2          Đừng tranh chấp với người giàu,
            kẻo họ lấy thế mạnh mà chống lại con ;
            vì vàng bạc làm cho bao người hư hỏng
            và lòng dạ vua chúa ngả nghiêng.

3          Đừng chống chọi với kẻ lắm mồm,
            cũng đừng chất củi thêm vào lửa.

4          Đừng đùa giỡn với kẻ vô giáo dục,
            kẻo tổ tiên con bị khinh chê.

5          Một người đã biết hối lỗi, con đừng la rầy,
            hãy nhớ rằng tất cả chúng ta đều đáng phạt.

6          Đừng khinh dể người đã cao niên,
            vì đến lượt chúng ta rồi cũng già hết cả.

7          Khi có người nào chết, con chớ vui mừng,
            hãy nhớ rằng tất cả chúng ta đều phải chết.

8          Chớ khinh thường chuyện các bậc khôn ngoan kể lại,
            hãy nghiền ngẫm phương ngôn của các ngài ;
            vì nhờ học với các ngài mà con có được kiến thức,
            và biết cách phục vụ các bậc quyền cao.

9          Đừng bỏ qua chuyện các vị cao niên kể lại,
            vì chính các ngài đã học hỏi nơi tổ tiên mình ;
            nhờ học với các ngài mà con có được sự hiểu biết,
            và khi cần, con biết đưa ra câu trả lời thích hợp.

10        Đừng khơi dậy lửa đam mê của người tội lỗi,
            kẻo chính con bị đốt cháy trong ngọn lửa của y.

11        Con chớ đương đầu với kẻ vũ phu,
            kẻo nó nên như cái bẫy cho con lỡ lời.

12        Đừng cho kẻ mạnh thế hơn con vay mượn,
            cho họ mượn là kể như mất đứt rồi.

13        Đừng đứng ra bảo đảm điều gì vượt quá sức con,
            nếu đã bảo đảm, thì lo mà thanh toán.

14        Đừng tranh kiện với quan toà,
            toà sẽ vì danh dự của ông mà xử cho ông thắng.

15        Đừng đồng hành với quân bạt mạng, kẻo nó ăn hiếp con ;
            vì chính nó chỉ làm theo sở thích :
            sự điên rồ của nó làm cho cả hai phải tiêu vong.

16        Đừng đánh nhau với kẻ hung dữ,
            cũng đừng đi qua nơi vắng vẻ với y ;
            vì y coi chuyện đổ máu như không vậy,
            và y sẽ tấn công con nơi chẳng có ai cứu giúp.

17        Đừng bàn hỏi người ngu, vì nó không giữ kín được.

18        Trước mặt người lạ, chớ làm điều phải giữ kín,
            vì con chẳng biết chuyện gì sẽ xảy ra.

19        Đừng tâm sự với bất cứ người nào,
            đừng tưởng làm như vậy là người ta thích.

CHƯƠNG 9

1        Đừng ghen với người vợ mà con đang ôm ấp,
            kẻo con dạy cho nàng nghĩ xấu về con.

2          Đừng phó mặc hồn con cho một người đàn bà,
            kẻo bị nó đè đầu đè cổ.

3          Đừng đón đường một gái làng chơi,
            kẻo con rơi vào bẫy của nó.

4          Đừng đi lại với một ả đào,
            kẻo con mắc phải mưu mô của nó.

5          Đừng chòng chọc nhìn nàng trinh nữ,
            kẻo con sa ngã mà bị phạt với nàng.

6          Đừng trao thân cho đĩ điếm,
            kẻo con phải khuynh gia bại sản.

7          Ngoài đường phố, mắt đừng láo liên,
            trong ngõ hẻm, chớ có la cà.

8          Hãy tránh đừng nhìn người phụ nữ nhan sắc,
            cũng đừng ngắm nghía một giai nhân xa lạ.
            Vì sắc đẹp đàn bà mà bao kẻ đảo điên,
            cũng vì thế mà ái tình bừng lên như lửa.

9          Chớ ngồi bên người phụ nữ có chồng,
            đừng uống rượu với nàng trong các bữa tiệc,
            kẻo vì nàng mà lòng con nghiêng ngửa,
            và tâm thần chao đảo tiêu vong.

10        Đừng bỏ rơi người bạn cố tri :
            người mới đâu có giá bằng người cũ.
            Rượu mới thế nào, thì bạn mới cũng vậy ;
            để lâu rồi uống, mới thấy ngon.

11        Chớ ghen với người tội lỗi được vinh dự,
            vì con chẳng biết hậu vận nó thế nào.

12        Đừng vui niềm vui của quân vô đạo ;
            hãy nhớ rằng : chúng sẽ phải đền tội trước khi xuống âm ty.

13        Hãy đứng xa người nắm quyền sinh sát,
            thì con sẽ không còn cảm thấy sợ tử thần.
            Nếu đến gần nó, thì đừng bất cẩn,
            kẻo nó lại cướp mất mạng con.
            Hãy nhớ rằng con đang bước qua giữa bao cạm bẫy,
            và đi lại trên tường thành đầy lỗ châu mai.

14        Hãy giao tiếp với người chung quanh khi có thể,
            và năng bàn hỏi với người khôn ngoan.

15        Hãy tìm người hiểu biết mà trò chuyện,
            và mọi điều con nói phải quy về Luật của Đấng Tối Cao.

16        Đồng bàn với con phải là những người công chính,
            và lòng kính sợ Đức Chúa sẽ là niềm hãnh diện của con.

17        Một tác phẩm được ca tụng là nhờ tay nghệ sĩ,
            ai lãnh đạo dân thì phải khôn ngoan trong lời ăn tiếng nói.

18        Kẻ lắm mồm lắm miệng, trong thành ai cũng ngán cũng sợ,
            người nói năng láu táu, ai cũng ghét cũng chê.

CHƯƠNG 10

1          Thủ lãnh khôn ngoan thì giáo dục dân mình,
            và uy thế của người thông minh thật là vững chắc.

2          Thủ lãnh dân thế nào,
            các viên chức thừa hành cũng thế,
            người đứng đầu một thành làm sao,
            toàn thể dân cư cũng vậy.

3          Một ông vua dốt nát làm cho dân nước phải suy vong,
            một thành hưng thịnh
            là nhờ trí thông minh của các nhà cầm quyền.

4          Quyền bính trên địa cầu nằm trong tay Đức Chúa,
            khi đến thời đến buổi, Người sẽ cho xuất hiện kẻ hiền tài.

5          Sự nghiệp của con người nằm trong tay Đức Chúa,
            vì chính Người làm cho kẻ sĩ được nở mặt nở mày.

6          Khi gặp những chuyện bất công,
            con đừng oán hờn người thân cận,
            cũng đừng làm bất cứ điều gì trong cơn giận dữ.

7          Đức Chúa và người phàm đều chê ghét tính kiêu căng,
            đều coi gian tà là khả ố.

8          Quyền bá chủ chuyển từ dân này sang dân nọ,
            do bất công, bạo lực và tiền tài.

9          Làm sao tro bụi lại dám kiêu căng,
            vì ngay khi còn sống, nó đã bị xổ ruột ?

10        Cơn bệnh kéo dài, giễu cợt cả thầy thuốc,
            kẻ nay xưng hùng xưng bá, mai đã theo tử thần.

11        Khi chết, gia tài người ta thừa hưởng
            là côn trùng, sâu bọ và rắn rết.

12        Con người bắt đầu kiêu căng khi lìa xa Đức Chúa,
            khi lòng nó lìa xa Đấng Tạo Thành.

13        Vì đầu mối của kiêu căng là tội lỗi,
            và kẻ quen thói kiêu căng thì rắc gieo ghê tởm ;
            vì thế Đức Chúa đã gửi đến những gian truân,
            và tiêu diệt chúng hoàn toàn.

14        Đức Chúa hạ bệ những ai quyền thế,
            và đặt kẻ hiền lành ngồi lên thay.

15        Đức Chúa đã bứng rễ các dân ngoại,
            và đem trồng vào đó kẻ khiêm nhường.

16        Lãnh thổ của chư dân, Đức Chúa đã đảo lộn,
            và phá huỷ đến tận nền trái đất.

17        Người đã loại chúng ra khỏi cõi đời và huỷ diệt chúng,
            đã xoá sạch chúng khỏi ký ức người đời.

18        Con người được dựng nên không phải để kiêu ngạo,
            con cái của đàn bà được sinh ra không phải để giận dữ.

19        Nòi giống nào đáng trọng ?
            Thưa nòi giống con người.
            Nòi giống nào đáng trọng ?
            Thưa những người kính sợ Đức Chúa.
            Nòi giống nào đáng khinh ?
            Thưa nòi giống con người.
            Nòi giống nào đáng khinh ?
            Thưa những kẻ vi phạm các điều răn.

20        Thủ lãnh thì đáng trọng giữa anh em,
            còn những ai kính sợ Đức Chúa
            thì đáng trọng trước mặt Người.

22        Kẻ giàu, người sang cũng như kẻ nghèo :
            niềm hãnh diện của tất cả là kính sợ Đức Chúa.

23        Khinh dể một người nghèo thông minh là không phải lẽ,
            tôn vinh một người tội lỗi là điều chẳng nên.

24        Người làm lớn, nhà lãnh đạo, vị nắm quyền đều được tôn vinh,
            nhưng không ai trong các vị đó lớn hơn người kính sợ Đức Chúa.

25        Nô bộc mà khôn ngoan thì được cả người tự do (cũng) phục vụ,
            người hiểu biết thì không lẩm bẩm kêu ca.

26        Đừng khôn xảo, khi làm công việc của con,
            cũng đừng sĩ diện, khi con phải nghèo túng.

27        Làm việc và được đầy đủ dư dật,
            thì vẫn hơn lang thang khoác lác mà đói ăn.

28        Con ơi, hãy tự hào một cách khiêm tốn,
            và tự trọng đúng với giá trị của con.

29        Người phạm tội hại đến bản thân,
            ai bảo nó là công chính được ?
            Nào ai tôn trọng được kẻ khinh chính mình ?

30        Kẻ nghèo được tôn trọng là nhờ sự hiểu biết,
            người giàu được tôn trọng là vì tài sản của họ.

31        Còn nghèo mà đã được trọng,
            thì khi giàu sẽ được trọng biết bao ?
            Đang giàu mà đã bị khinh,
            thì khi nghèo còn bị khinh biết mấy ?

DẪN NHẬP

>> Dẫn Nhập Cựu Ước

>> Dẫn Nhập Tân Ước

MỤC LỤC

 

    © 2010 Đền Thánh Mẹ La Vang Las Vegas I All Rights Reserved I Designed by OLIUDAI